Türkiye otomotiv sektöründe son yılların en büyük tartışması patlak verdi. Temmuz 2024'te büyük umutlarla duyurulan ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzalanan anlaşma kapsamında Manisa’da kurulması planlanan BYD fabrikasının akıbeti belirsizliğini koruyor. 1 milyar dolarlık yatırım taahhüdü ile Türkiye pazarına giren ve gümrük vergisi muafiyetinden yararlanan Çinli devin, Manisa'daki projeden vazgeçtiği iddia ediliyor.
"Yatırım İptal Edildi" İddiası
Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı Ali Suat Ertosun, güvenilir kaynaklara dayandırdığı açıklamasında BYD'nin Manisa yatırımından vazgeçtiğini öne sürdü. Ertosun, resmi açıklamanın 2026'nın ilk aylarında yapılmasının beklendiğini belirterek, sahada bugüne kadar herhangi bir şantiye kurulumu veya temel atma işleminin gerçekleşmediğine dikkat çekti. Gerçekten de Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde firmaya tahsis edilen 1,6 milyon metrekarelik alanda 2026 Şubat ayı itibarıyla somut bir inşaat faaliyeti gözlenmiyor.
45 Bin Araç Satıldı, Fabrika Ortada Yok
BYD, "Yatırım Teşvik Belgesi" sayesinde Çinli araçlara uygulanan %40 ek gümrük vergisinden muaf tutulmuştu. Bu avantajla rakiplerine göre çok daha uygun fiyatlarla satış yapan marka, 2025 yılında 45.537 adetlik satış rakamına ulaştı ve yaklaşık 3 milyar dolar ciro elde etti. Ancak vergi muafiyetiyle sağlanan bu devasa gelire rağmen fabrikanın temellerinin atılmaması, kamuoyunda "yerli üretim tezgahı" eleştirilerine neden oluyor.
Yetkililerden "Trump Etkisi" Savunması
Konuyla ilgili açıklama yapan Manisa OSB Başkanı Sait Türek, yatırımın iptal edildiği iddialarını reddetse de gecikmeyi kabul etti. Türek, ABD'de Donald Trump'ın yeniden güç kazanması ve Çin'e karşı başlattığı ekonomik savaşın küresel sermayeyi durdurduğunu belirterek, "Türkiye muz cumhuriyeti değil. Eğer fabrikayı yapmazlarsa o dolarların hepsini ödemek zorundalar" ifadelerini kullandı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise yatırımın iptaline dair resmi bir bildirim olmadığını ancak taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda cezai müeyyidelerin uygulanacağını vurguladı. Eğer BYD yatırımdan vazgeçerse, bugüne kadar muaf tutulduğu vergileri faiziyle geri ödemek zorunda kalacak.
